مزاج شناسی

مزاج چیست؟

 

از دیدگاه طب سنتی عوامل تشکیل دهنده جهان خلقت و بدن انسان،چهار عنصر اصلی استکه به آن ها ارکان گفته می شود.این چهار رکن عبارتند از:

آتش(گرم وخشک)،هوا(کرم وتر)،آب (سرد وتر)،خاک(سرد و خشک)

مزاج همان طبایع است و نباید آن را با رکن اشتباه گرفت،مزاج غلبه یکی از رکن ها بر بدن انسان است یعنی غلبه گرمی،سردی،خشکی یا تری.

 

 

انواع مزاج ها

مزاج اصلی یا جبلی،صفراوی،دموی،بلغمی،سوداوی،معتدل،معتدل گرم وتر،معتدل سرد وتر،معتدل گرم وسرد.

مزاج اصلی یا جبلی:هر فرد از بدو تولدش حرارت و رطوبت غریزی دارد که به آن مزاج اصلی یا جبلی گفته می شود.

مزاج صفراوی:رکن آتش غالب است،این افراد مزاجی گرم و خشک دارند و آنها را صفراوی می گویند.

مزاج دموی:رکن هوا غالب است،این افراد مزاجی گرم وتر دارند و آنها را گرم و تر می گویند.

مزاج بلغمی: رکن آب غالب است،این افراد مزاجی سرد وتر دارند و آنها را بلغمی می گویند.

مزاج سوداوی:رکن خاک غالب است،این افراد مزاجی سرد وخشک دارند و آنهارا سوداوی می گویند.

مزاج معتدل:تمام ارکان نسبتا در حالت تعادل هستند و این افراد را مزاج معتدل می گویند.

مزاج معتدل گرم و نر:ارکان آتش و هوا غالب بر سایر ارکان هستند.این افراد مزاجی گرم دارند.

مزاج معتدل سرد وتر:ارکان آب و خاک خالب بر سایر ارکان هستند.این افراد مزاجی سرد دارند.

مزاج معتدل گرم و سرد:ارکان هوا و آب غالب بر سایر ارکان هستند.این افراد مزاجی تر دارندو آنها را مزاج معتدل گرم و سرد می گویند.

 

بلغم

هیکل بلغمی ها معمولا درشت است و افراد چاقی هستند.بدن پر چربی و پوست سفید رنگی دارند.اگر بدنشان را لمس کنید،پوستشان مرطوب و نرم است.موهای کم پشت دارند.دهانشان مرطوب است،تشنه نمی شوند.خواب آن ها سنگین و زیاد است.احساس کسلی و بی حالی دارند.تمایل به خوردن شیرینی،ادویه و گرمی جات دارند.در فصل زمستان خیلی اذیت می شوند.با خوردن سردی دچار مشکل می شوند.نبض ضعیفی دارند.کم انرژی،کم جنب و جوش و در کارها کند هستند.خیلی دیر عصبانی می شوند،فراموش کار و کند ذهن هستند.

علایم غلبه خلط بلغم

سفیدی رنگ پوست

نرمی و سردی پوست

کندی حواس

زیاد شدن خواب

مدفوع بدبو

فراموشی و کند فهمی

ترشحات پشت حلق و سرفه زیاد

ضعف هضم و آروغ ترش زدن

افزایش آب دهان

افزایش اشتها

تجمع چربی شکمی

عدم تشنگی

ادرار سفید رنگ

احساس کسلی و بی حالی

 

دم

این افراد هیکل درشت و بدنی عضلانی دارند و لاغر نیستند.پوستی سرخ و سفیدرنگ ،موهای پرپشت و نبض پر و قوی دارند.خوب می خوابند و تحمل بی خوابی را نیز دارند.پوست آن ها گرم،مرطوب و نرم است.نه گرماسس هستند نه سرمایی،اما به نسبت تحمل سرما برایشان راحت تر است.میل به شیرینی و ترشی دارند.همه نوع غذا را می توانند بخورند.هوش،حافظه و میل و توان جنسی بالایی دارند.سریع و پر انرژی هستند.استعداد ابتلا به بیماری های قلبی-عروقی و فشارخون بالا دارند.عروق روی دست هایشان برجسته و نبض آن ها پر و قوی است.

علایم غلبه خلط دم

پری رگ ها و پری نبض

سردرد و احساس سنگینی سر

سرخی چشم ها

ایجاد دمل،جوش،بثورات پوستی و خارش(بیشتر در تنه و کتف)

زیاد شدن خواب

احساس کسالت و خمیازه

احساس مزه شیرین در دهان

خون ریزی لثه و بینی

خارش محل حجامت و فصد قبلی

افزایش فشار خون

 

سودا

اغلب افرادی هستند لاغر با استخوان هایی نازک و کشیده.پوست سوداوی ها خشک و رنگ آن از حالت سفید تا سبزه  و تیه متغیر است.موی بدن سوداوی ها کم است و موی سرشان به علت سردی و خشکی زودتر دچار سفیدی یا حالت گندمگون می شود.نیض آن ها تقریبا کند اما سفت و باریک است.در لمس،بدنشان سرد و خشک و پوستشان سفت است.بینی آن ها خشک است و خواب کمی دارند.تحمل هوای سرد را ندارند و در هوای گرم و بهار راحت ترند.در فصل پاییز خیلی اذیت می شوند.تمایل به خوردن شیرینی و گرمی ها دارند.این افراد دقیق و منظم،دور اندیش و محاسبه گر و محتاط هستند.

علایم غلبه خلط سودا

لاغری،خشکی و سفتی پوست

دونیم شدن انتهای موسر(موخوره)

سوزش سر دل

اشتهای کاذب(گرسنگی زودرس)

سیاه و تیره شدن رنگ پوست به خصوص تیرگی زیر چشم

فکر و خیال زیاد(وسواس)

خواب سبک و پریدن مکرر از خواب

اضطراب و تشویش خاطر(افسردگی)

سیری زودرس

 

صفرا

این افراد لاغراندام هستنداما مفصل و استخوان بندی درشت و برجسته دارند.پوست گرم و خشکی دارند.رنگ پوست و سفیدی چشم آن ها کمی به زردی می زند.موهای پرپشت،سیاه و گاهی مجعد دارند و به علت حرارت و خشکی زیاد بیشتر مستعد تاسی سر هستند.خشکی دهان و عطش فراوان دارند.خیلی گرمایی هستند و در تابستان اذیت می شوند.استعداد این را دارند که با خوردن خوراکی های خیلی گرم دچار خارش و کهیر شوند.افراد باهوش و زیرک و همچنین پرحرف هستند.در کارها چالاک و سریع هستند.افراد دقیق،منظم و تیزبینی هستند.میل بالای جنسی و توان جنسی متغیر دارند.روابط اجتماعی آن ها قوی است.عجول و بی قرارند.

علایم غلبه خلط صفرا

زردی رنگ چشم و پوست

خشکی دهان و بینی

عطش زیاد

جوش و آکنه در سر و صورت

خشکی پوست و اگزما

تلخی دهان

کاهش اشتها به غذا

احساس گزگز و سوزن سوزن شدن بدن

نبض سریع

احساس تهوع

 

شناسایی مزاج و پرداختن به آن در طول زندگی، یکی از مهم ترین و کاربردی ترین شیوه ها برای حفظ سلامتی،تندرستی و نشاط عمومی بدن است.شناسایی ویژگی های بدنی و پرداختن به آن ها نقش بزرگی در عملکرد صحیح و مناسب اندام ها و اعضای درونی بدن از قبیل مغز،دستگاه اعصاب،دستگاه گوارش،کلیه ها و دیگر اعضای بدن دارد.مصرف مواد غذایی مناسب و همسو با مزاج و طبع افراد،کمک می کند تا ما در زندگی کمتر با اختلال،بیماری و تنش های جسمی و روحی روبه رو شویم و درمقایسه با افراد دیگر،سلامت بیشتری داشته باشیم.

علی حیدری

کلیه حقوق مادی و معنوی این اثر متعلق به مرکز پزشکی و طب سنتی اکسیر می باشد
طراحی سایت اصفهان وب یار CopyRight 2017